Hallo liefhebbers van de lege fles! Dit is het weblog van EBNA, het Empty Bottle News Agency.
Posts tonen met het label De Encyclopedie. Alle posts tonen
Posts tonen met het label De Encyclopedie. Alle posts tonen

14 maart 2019

Einde van de encyclopedie voorlopig uitgesteld

Op 22 juni 2001 schreef A. Bekkenkamp in het dagblad Trouw:

A. Bekkenkamp over de encyclopedie op CD-rom
Hij informeerde zijn lezers over de trends op het gebied van dat fameuze boekwerk, de encyclopedie. Verderop in zijn artikel waarschuwde hij de lezer de papieren encyclopedie nog niet weg te gooien omdat die nog steeds betere informatie bevat dan de Grote Encyclopedie 2000 van Data Becker. En er geen nieuwe papieren versie meer zou verschijnen.
Opmerkelijk dat in die tijd de CD-rom nog als een technologische vernieuwing werd beschouwd binnen het dagblad Trouw. EBNA bracht al in 1996 een internetversie van de Encyclopedie en maakte zich al lang niet meer druk om offline media. In de online Encyclopedie 1996 werd geponeerd dat een op papier gedrukte encyclopedie niet altijd iets bijzonders hoefde te zijn: Lees meer over de  Spectrum-Encyclopedie in de Encyclopedie 1996.
Van Wikipedia was nog geen sprake in die tijd. En het leek als of het verschijnsel encyclopedie op zijn laatste benen liep. In plaats van een prestigieuze uitgave die voor twee- of drieduizend gulden het huis verrijkte bracht een stapeltje graties CDs kennis met dubieuze herkomst op een klein beeldscherm waar met moeite een paar korrelige plaatjes bij getoond konden worden. Die achteruitgang in status kon zelfs de Encyclopedie 1996 niet tegenhouden.
Echter, juist op dat moment begon de tegenbeweging. Op 15 januari 2001, nog geen half jaar voordat Bekkenkamp opriep de papieren encyclopedie te bewaren, werd hun lopende Nupedia-project door Jimmy Wales en Larry Sanger omgezet in een zelfstandige website: Wikipedia.  En op 8 december 2003 werd versie 1.1 van Mediawiki uitgebracht, waarmee iedereen zijn eigen informatie in de vorm van een Wiki kon distriburen. Waarmee de aloude encyclopedie meteen verlost werd van papier en CD, en doorbrak naar het internet.
Waarvan acte.
In 2006 meende de EBNA-archivaris nog dat een teveel aan encyclopedieën schadelijk was, waarbij hij met name aan Wikipedia dacht. In 2011 was dit standpunt niet meer houdbaar. De Encyclopedie tot dusver werd zonder veel ophef uitgebracht. Die leunde op het Wiki-concept en gebruikte de Mediawiki als techniek. En dat is nog steeds het geval. Ondertussen is deze online Encyclopedie tot dusver steeds meer uitgegroeid tot een echt EBNA Naslagwerk en zelfs in 2015 op papier gepubliceerd: De Encyclopedie tot dusver 2015. Het omgekeerde van wat verwacht werd is gebeurd: de encyclopedie op papier is niet verdwenen maar is gereïncarneerd als een plezierige uitloper van de online uitgave.
En de EBNA-archivaris was niet de enige die dankzij Wikipedia trouw bleef aan een degelijk concept. Talloze liefhebbers -als ze al geen Wikipedia medewerker werden- lanceerden alleen of gezamenlijk hun eigen online encyclopedie. Hiermee is het einde van de encyclopedie voorlopig uitgesteld. Hij is in ieder geval geen goedkoop cadeau meer bij aanschaf van een PC. Het lijkt er nu op dat het einde van de PC eerder zal komen dan dat van de encyclopedie!

Rest nog te zeggen dat volgens de geruchten de EBNA-archivaris druk bezig is met nieuwe items die -wellicht- in een afzonderlijke uitgave a la 'Geen statiegeld' worden uitgebracht.




08 november 2015

Nieuwe items in aloude encyclopedie

Bij De Encyclopedie tot dusver hebben de medewerkers de afgelopen maanden niet stilgezeten. Een groot aantal Nieuwe items zijn toegevoegd, en de voorbereiding voor de uitgave van een hard cover editie zijn in volle gang. Lang verwachte lemma's als Dimlicht Associaties en Pseudologisch Instituut zijn eindelijk opgenomen. Gelukkig zijn er vanaf nu ook verrassende lemma's als Hondstarfer en Glimmend in de Encyclopedie terug te vinden.

01 november 2011

Nieuwe uitgave van De Encyclopedie


Zonder ophef heeft EBNA een nieuwe versie van De Encyclopedie gepubliceerd met de titel De Encyclopedie tot dusver.
De uitgave is verzorgd met mediawiki, de gekozen layout doet vooralsnog sterk aan Wikipedia denken. Wellicht dat er in de toekomst nog voor een andere skin wordt gekozen. Ondanks dat de vorm die van een wiki is, is er geen mogelijkheid voor bezoekers om hun bijdrage te leveren. Wat dat betreft houden de redacteuren van De Encyclopedie de touwtjes strak in handen.
Opmerkelijk is dat alle eerdere uitgaven van De Encyclodie zijn geïntegreerd, waarbij de oorspronkelijke bronnen nog wel geraadpleegd kunnen worden. Het wachten is nu op de aangekondigde Nieuwe items. Dat kan nog wel even duren, de redactie kennende.

26 november 2006

Teveel encyclopedieën schadelijk

David S. Landes poneert in de klassieker 'Arm en rijk' (lees het interessante interview van Aart Brouwer in de Groene van 4 november 1998) dat het mogelijk is dat een te grote hoeveelheid encyclopedieën negatief kan uitpakken. "Ze zijn nuttig als naslagwerken, vooral voor historici, maar kunnen een obstakel vormen voor vrij onderzoek."

04 november 2005

Nutteloze kennis, nutteloos plezier

Wanneer is kennis nutteloos? Bestaat het überhaupt, nutteloze kennis? Gebrek aan kennis er plenty, maar is een overvloed aan kennis nutteloos?

Waar de journalist zich er op beroemt dat hij overbodige informatie weet te schiften en te filteren, neemt de bescheiden encyclopedist er genoegen mee dat hij al het beschikbare materiaal ordent. Een dunne encyclopedie is niet meer dan een woordenboek. Een encyclopedie die zich richt op een onderwerp is slechts een brochure.

De mooiste encyclopedie is de wereldencyclopedie, vol met kennis die ooit nut had of nut zal hebben. En nutteloos plezier oplevert.

24 augustus 2005

De Wereldencyclopedie

Een warrige maar enthousiaste Gerrit Komrij houdt een toespraak in de aula van de Koninklijke Bibliotheek ter ere van een website met dichters. En passant bespreekt hij de wereld en het internet en nog zo wat zaken.

"De wereld is een encyclopedie, maar hoe zoek je er iets in op? Hoe zorg je dat de wereldencyclopedie jou laat weten wat je zoeken wilt, zoeken kunt, zoeken moet?"

De uitgevers van een encyclopedie hebben minder tijd om te dromen dan een voormalig Dichter des Vaderlands. Hoe ziet een wereldencyclopedie eruit? We kennen de Wereldencyclopedie Wielrennen, "ongetwijfeld één van de paradepaardjes van uitgeverij de Eecloonaar". We kennen de Wereldencyclopedie van de Mythologie. We kennen het boek "Cyclo Sport, les marques, les modèles et leur hist. de A à Z" door Bernard Soler-Thèbes dat omschreven wordt als "Unieke full-colour wereldencyclopedie van bijna 400 sportbromfietsmerken vanaf de jaren '50". En zo zijn er natuurlijk nog veel meer wereldencyclopedieen denkbaar en -zelfs- uitgegeven.

Tenslotte. Ook Google heeft een opvatting over de wereldencyclopedie: Op Speurders.nl vind je een wereld encyclopedie, tweedehands en nieuw, te koop gevraagd en aangeboden. Helaas, bij nader onderzoek blijkt dit niet waar te zijn: het is de Grote Lekturama Wereldatlas uit 1972 die op 11 augustus 2005 te koop is aangeboden. Ongelezen lektuur voor de niet-lezer, was dat niet het sterke punt van Lekturama?

Tussenstand research
Er zijn drie opvattingen gevonden:
1) De wereldencyclopoedie is de wereld zelf (Gerrit Komrij)
2) De wereldencyclopedie is een boek waarin een onderwerp uitputtend wordt behandeld (uitgeverij de Eecloonaar)
3) De wereldencyclopedie is een boek dat je niet zelf hebt gelezen en waarvan je de titel niet meer precies weet (Google)
En er is een interessant zijspoor opgedoken: Hoe zat het ook alweer met Lekturama?

12 augustus 2005

Werk in Uitvoering - De Encyclopedie

Er wordt weer gewerkt aan nieuwe versies van De Encyclopedie. Een van de projecten is De Encyclopedie 2005. Voorpublikaties zijn De Encyclopedisten 1 en De Anti-Encyclopedist. Het onderwerp van De Encyclopedie 2005 is de encyclopedie. De benadering is thematisch. De belangrijkste taak van de redacteuren zal zijn om tot een afronding te komen. Het beschikbare materiaal is overvloedig. De verwachting is dat De Encyclopedie 2005 in het voorjaar van 2007 door EBNA op het internet gepubliceerd zal worden.

Daarnaast is er gestart met research voor een grootschalige en veelomvattende uitgave: De Wereldencyclopedie. Binnenkort meer nieuws over dit project.

10 augustus 2005

De Anti-Encyclopedist - George Orwell

Nee, natuurlijk was George Orwell geen encyclopedist.

In zijn werk ontbreekt de hang naar volledigheid. Ook het systeemdenken was hem van nature vreemd. Waarom is hij toch een held van een ieder die in informatieverwerking en encyclopidisme geinteresseerd is? Omdat hij in 1984 - ongetwijfeld geinspireerd door zijn werk bij de BBC tijdens WO2 en door zijn kennis van het Sovjet communisme - een prachtig beeld geeft van de vluchtigheid van alle media en de hopeloze taak de waarheid te achterhalen aan de hand van beschikbare gegevens.
Vat het internet op als de som van alle beschikbare kennis en de overeenkomst tussen Orwell's dystopie en de huidige tijd is duidelijk: evenmin als het voor de kameraden uit 1984 mogelijk is de waarheid te vinden in de gearchiveerde exemplaren van de Times (die worden immers continu herschreven door Winston Smith en zijn collega's) is het voor de overgeinformeerde burger uit 2005 mogelijk op het internet te achterhalen wat werkelijk waar is. Ook daar wordt immers de waarheid continu herschreven en opnieuw gepubliceerd. Websites verdwijnen, bestaande websites wijzigen hun indeling en de beschikbare informatie continu. Vat het internet op als de ultieme encyclopedie, en de actualiteit van Orwell's waarschuwing is duidelijk.
Iets lichtvoetiger uitgedrukt: de "memory hole" waar Winston Smith zijn afgehandelde opdrachten laat verbranden is een mooie metafoor voor de prullenbak op de desktop waarin alle vorige versies van artikelen uiteindelijk verdwijnen. In het EBNA-archief is het onderdehand een goede gewoonte geworden een printje van webpagina's te maken. Je weet maar nooit of ze er over een jaar nog zijn.

Voorpublicatie De Encyclopedie 2005

01 februari 2005

De Encyclopedisten 1 - Hans van Maanen

In het voetspoor van Flaubert en andere eigenzinnige encyclopedisten heeft de Nederlander Hans van Maanen zich ontwikkeld tot een expert op het gebied van het menselijk tekort. Zijn Encyclopedie van de misvattingen groeit met het jaar. Met een onstuitbare energie toont van Maanen de hardnekkigheid van het misverstand. Keer op keer wijst hij op de hardnekkigheid waarmee cijfers verkeerd worden geinterpreteerd. De mensheid wil niet leren, zo lijkt hij met een sardonisch genoegen te zeggen.

In zijn kijk op de werkelijkheid is van Maanen een navolger van Robert Burton. De Encyclopedie van de Misvattingen is in werkelijkheid van Maanen's Anatomie van de Misvattingen. Hans van Maanen heeft de menselijke kennis inclusief de daarbij horende misvattingen ingedeeld in elf categorieën:
Rekenen
Taal
Aardrijksk.
Geschiedenis
Biologie
Lich.ontw.
Gezondheid
Kunst
Godsdienst
Wetenschap
Alg.Ontw.
Deze indeling doet denken aan de tijd die de jonge Hans doorbracht op de lagere school. Niets voor niets stelt van Maanen in zijn voorwoord: "Vanaf onze vroegste jeugd stellen wij alles in het werk om de wereld te verklaren, en met hulp van ouders, leeftijdgenoten en onderwijzers ontwerpen wij onze theorieën." In zijn Encyclopedie grijpt hij terug op het wereldbeeld uit zijn jeugd en hij gebruikt dit op een didactische manier. Ook bij hem, net als bij Burton, leidt het gebruik van een op het moment van schrijven al achterhaald wereldbeeld tot een fascinerende weergave van de menselijke bedrijvigheid. De geordende opsomming lijkt ook voor de encyclopedist van Maanen belangrijker dan het onderwerp.

Voorpublicatie De Encyclopedie 2005

31 januari 2005

Verwantschap

Verwant aan de encyclopedie maar anders. Dat zijn het handboek, de anatomie, het woordenboek, de gebruiksaanwijzing, de atlas. Verder sommige romans, alle inhoudsopgaves en indices, een enkel volkslied, de raamvertelling, de dienstregeling, het prentenboek, de preek. Het cv. En het spiekbriefje, de zoekmachine, het grootboek, de inventaris. Het In memoriam.

Niet verwant zijn het dictee, het geluid van de branding, het laatste nieuws, het gebed, de uitspraak van de rechter, het computerprogramma. Evenmin de meeste volksliederen, de psychologische test, de belastingopgave, de liefdesbrief, sommige romans, de novelle, de oproep. Het grote verhaal.
Voorpublicatie De Encyclopedie 2005

28 januari 2005

Eerste publicatie 'Geen statiegeld' sinds 1979

De Encyclopedie heeft goed nieuws: Geen statiegeld is opnieuw -op internet- uitgebracht! En wel hier.
In februari en maart 1979 verschenen de eerste en de tweede druk van Geen statiegeld. Deze publicatie vormde het sluitstuk van de eerste Empty Bottle periode. Thematisch werd teruggegrepen op de tot dan verschenen bulletins terwijl "Zoetermeerlijn" een recapitulatie van de voorgaande jaren gaf.
Op het moment van verschijnen was minder duidelijk wat de toekomst van EBNA zou zijn. Met Hinsicht is die toekomst eenvoudig terug te vinden in "Geen statiegeld": Zowel het hilarisch archivarische (Schoenendoos!) als het autobiografisch encyclopedische (Nieuwe Veenhoop! Oude Veenhoop!) zijn volop aanwezig.
De huidige internet-uitgave is tekstueel volledig, echter zonder voorwoord, rechtenvoorbehoud, overzicht Dimlicht Monumentaalreeks en de aanprijzing van de Financial Times. Het is nog niet bekend op welke termijn de fascimile-uitgave met wetenschappelijke annotatie zal worden uitgebracht.

22 januari 2005

De encyclopedie

In De Encyclopedie (EBNA, 1996) is het volgende te vinden bij het trefwoord encyclopedie:
"Encyclopedie Kijk in een .. altijd eerst bij het trefwoord encyclopedie . Wanneer daar iets verstandigs staat is de rest eveneens ok.
Er zullen altijd mensen zijn die de behoefte hebben een boek te schrijven waar alles in staat. Neem nu d'Alembert of de oude meneer Winkler.

In tegenspraak hiermee lijkt het moderne standpunt dat een moderne encyclopedie informatie bevat die nergens anders te vinden is. Dit om dubbele opslag en problemen met versiebeheer te voorkomen.
Dat een combinatie van beide uitgangspunten mogelijk is bewijst Piet Grijs met zijn klassieke werk De encyclopedie (Querido, 1982). Gelukkig bestaat er geen auteursrecht op titels."

Bij EBNA zijn er plannen om een nieuwe versie van de Encyclopedie te starten. Vanzelfsprekend wordt begonnen met het lemma Encyclopedie.

Typologie van de encyclopedie

De wereld is te groot Oftewel, er zijn teveel denkbare typologieën van de encyclopedie. Daarom eerst maar eens de momenteel meest bekende online encyclopedie geraadpleegd. Volgens het lemma Encyclopedie in de Nederlandse versie van Wikipedia zijn er twee soorten encyclopedieën, n.l. de Angelsaksische met enkele lange, diepgravende artikelen en een uitgebreide index; en de Duitse, met een groot aantal beknopte artikelen. Vermoedelijk kent de Duitse vorm geen of een beperkte index, hier meldt de Wikipedia niets over.

De auteur van het lemma werkt deze typologie onvoldoende uit: zijn er encyclopedieën met veel lange diepgravende artikelen? Er zijn zeker encyclopediëen met weinig korte artikelen. Denk aan De Encyclopedie van Piet Grijs (een dunne Querido-pocket) of De Encyclopedie van EBNA uit 1996 (een enkele pagina). Ook de mogelijkheden van de indexering kunnen verder worden uitgewerkt.